Di Cảo Trúc Đường Phạm Phú Thứ - Phần 2

Gia từ thiên tính hiếu thuận, hòa nhã thân ái, có tiếng là người đàn bà quý chuộng chữ nghĩa. Thuở nhỏ ở nhà ngoại tổ Thái Bộc Tự Khanh tại xã Trừng Giang, cậu ruột là Trọng Vũ (quan sử quán Tham tri) thường ngày học tập. Gia từ sớm chiều nghe ngoại tổ giảng sách, chăm chú lắng thần, thường được thấm nhuần, như tự mình học vậy.

Đến ngày vu quy.

Tiên nghiêm bận việc khoa cử, Gia từ tự cáng đáng việc nhà, ngày lo tháng tính. Hai chú Tư vụ và Chủ sự đến tuổi thành đồng (7). Ông nội vì việc hương chính bận rộn không được rảnh rỗi, bà nội bảo rằng nhà cần người, nên khiến hai chú tập việc chăn trâu, làm ruộng.

Gia từ bẩm với bà nội: "Chú năm, chú bảy, hai chú tư chất thông minh, xin mẹ cho hai chú đi học... Trọng Vũ em trai của con hiện ở học đường trên tỉnh đọc sách, có thể cho hai chú theo nó học tập, lương thực cho hai em, con xin lo lắng!" Bà nội đem trình ý đó với ông nội, ông nội bằng lòng cho hai chú đi học.

Hai chú trọ học, chi dùng có chỗ thiếu, Gia từ bèn thưa với Tiên nghiêm xin giúp thêm. Nhân đó hai chú theo dõi học tập đều được tốt nghiệp.

Gia từ, những ngày nhàn rỗi việc nhà, ắt bảo con cháu tụ tập nghe mẹ thuật chuyện cổ, như "Nhị thập tứ hiếu", hoặc giảng giải theo các sách nói về sự trinh liệt của phụ nữ. Con cháu đều vui vẻ lắng nghe, việc ấy dần dần thành lệ trong gia đình.

Đoạn đầu lễ thành hôn, Tiên nghiêm cùng Gia từ ở nhà ngoại tổ. Trải qua mười mấy năm, Gia từ sinh liên tiếp ba chị gái, rồi mới về quê nội cất nhà, nhưng mộng sinh trai chưa thấy ứng triệu.

Gia từ lại rước thợ mộc, đóng một cái bàn đọc sách, để ở căn giữa tây đường. Nhiều người trông thấy không hiểu ý! Thế rồi, năm sau Gia từ sinh trưởng huynh Kinh Lịch, anh Kinh Lịch lúc lên bốn tuổi là đòi đi học. Mọi người đều tấm tắc khen ngợi việc đó, cho là sự hiệu quả của việc thai giáo (dạy dỗ trong thai).

(Việc này nghe chị ba tường thuật. Chị ba là vợ anh Khóa sinh họ Phan ở Châu Xuân Đài).