Phạm Phú Quốc (20 tháng 10 năm 1935 – 19 tháng 4 năm 1965) là một phi công quân sự cấp cao của Không lực Việt Nam Cộng hòa. Ông sinh tại Đà Nẵng, quê gốc làng Đông Bàn, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam — cùng quê hương với danh thần Phạm Phú Thứ. Ông được biết đến qua sự kiện ném bom Dinh Độc Lập năm 1962 và hy sinh khi làm nhiệm vụ năm 1965, hưởng dương 30 tuổi.
Thân thế & Đào tạo
Phạm Phú Quốc sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng tại Đà Nẵng. Ngày 15 tháng 6 năm 1954, ông tình nguyện gia nhập Không quân. Ông được cử sang đào tạo tại Trường Sĩ quan Không quân Pháp tại Marrakech, Morocco và tốt nghiệp với quân hàm Chuẩn úy Phi công vào tháng 4 năm 1955.
Sau khi về nước, ông nhanh chóng khẳng định tài năng trong lĩnh vực hàng không quân sự và được giao nhiều trọng trách ngày càng lớn.
Sự nghiệp quân sự
Trong suốt sự nghiệp, Phạm Phú Quốc đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong Không lực Việt Nam Cộng hòa:
- Trưởng ban Hành quân — Phi đoàn 514 Khu trục
- Phi đoàn trưởng — Phi đoàn 516
- Không đoàn trưởng — Không đoàn 23 Chiến thuật
Tháng 1 năm 1965, ông được thăng cấp Trung tá.
Sự kiện ném bom Dinh Độc Lập (1962)
Ngày 27 tháng 2 năm 1962, Phạm Phú Quốc cùng Trung úy Nguyễn Văn Cử lái hai chiếc máy bay AD-6 Skyraider ném bom Dinh Độc Lập tại Sài Gòn nhằm ám sát Tổng thống Ngô Đình Diệm. Cuộc tấn công gây hư hại nặng cho cánh trái dinh nhưng Tổng thống Diệm không bị thương.
Sau sự kiện, Phạm Phú Quốc bị bắt và giam giữ. Ông được trả tự do và phục chức sau cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11 năm 1963 lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm.
Hy sinh (1965)
Ngày 19 tháng 4 năm 1965, Phạm Phú Quốc hy sinh trong một phi vụ trên vùng trời miền Bắc Việt Nam, tại khu vực khoảng 10 km phía Nam thành phố Vinh, tỉnh Hà Tĩnh. Máy bay của ông trúng đạn phòng không, bốc cháy và rơi xuống. Ông hy sinh ở tuổi 30.
Ông được truy thăng cấp bậc Đại tá sau khi hy sinh. Hài cốt của ông sau này được tìm thấy và cải táng tại một ngôi chùa ở Hội An, Quảng Nam.
Di sản
Phạm Phú Quốc là một trong những phi công nổi tiếng nhất của Không lực Việt Nam Cộng hòa. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy sóng gió của ông phản ánh một giai đoạn lịch sử phức tạp của dân tộc. Với dòng họ Phạm Phú, ông là một người con đã sống hết mình theo lý tưởng riêng, dù con đường ấy đầy gian truân.
Cùng với cụ Phạm Phú Thứ và các vị tiền nhân khác, Phạm Phú Quốc là minh chứng cho tinh thần dũng cảm, dám hành động — một nét đặc trưng của dòng họ Phạm Phú đất Quảng Nam qua nhiều thế hệ.
